True / False / Not Given, IELTS Reading bölümünde en çok korkulan soru tipidir ve bu korku, bu soruyu üç ayrı bulmaca gibi ele almaktan kaynaklanır. Aslında bu, her ifade için bir kez uygulanan tek bir karardır. Bu derste, o tek karar kuralını, testin yanlış cevap üretmek için kullandığı tuzak kalıplarını ve — herkesin en çok zorlandığı kısmı — Not Given ile False'u karıştırmayı nasıl bırakacağınızı öğreneceksiniz.
Tek karar kuralı
Her ifade için, ilgili cümleyi bulma rutini ile bulun, ardından tam olarak şu soruyu sorun:
Does the passage confirm this claim, contradict this claim, or stay silent about this claim?
- Onaylıyorsa → TRUE
- Çelişiyorsa → FALSE
- Sessiz kalıyorsa → NOT GIVEN
Bu soru tipiyle ilgili duyduğunuz her şey, bu kuralın bir sonucudur. Hemen önemli olan iki sonuç:
- Test edilen iddia, ifadedeki iddiadır, tam yazıldığı gibi — daha gevşek bir versiyonu değil. Eğer ifadede "most researchers agree" yazıyorsa, metin most (çoğu) kısmını onaylamalı, sadece some (bazı) kısmını değil.
- Dışarıdan bildikleriniz metin değildir. Bir ifade gerçek dünyada doğru olabilir ama testte NOT GIVEN olabilir, çünkü metin bunu hiç söylememiştir. Siz, metnin tanıklığını değerlendiriyorsunuz, gerçeği değil.
FALSE ve NOT GIVEN: asıl sınav
Bu soru tipinde kaybedilen puanların neredeyse tamamı, FALSE/NOT GIVEN karışıklığından kaynaklanır. Sınırı doğru şekilde ifade ettiğinizde ayrım nettir:
FALSE, metnin ifadeyi imkansız kılmasıdır. NOT GIVEN ise, metnin ifadenin doğru olmasına da yanlış olmasına da uyumlu olmasıdır.
Üç kısa örnek üzerinden ilerleyelim. (Bunlar test tarzında oluşturulmuş örneklerdir.)
Passage says: The bridge was completed in 1932, two years behind schedule. Statement: The bridge was finished on time. → FALSE. Two years behind schedule ifadesi, "on time"ı imkansız kılar.
Passage says: The bridge was completed in 1932. Statement: The bridge was the longest in the country when it opened. → NOT GIVEN. Belki öyleydi, belki değildi. Metin bir taraf tutmuyor. Genel bilgiden ya da "mantıklı geliyor" hissinden cevaplama isteğine dikkat edin — buna karşı koyun.
Passage says: The bridge attracted engineers from across Europe, who came to study its cable design. Statement: The bridge's design was widely admired by engineers. → TRUE. Hiçbir kelime tam olarak eşleşmiyor — attracted… came to study ifadesi, anlam olarak widely admired ifadesini doğruluyor. TRUE cevaplar genellikle bu kadar yoğun şekilde farklı kelimelerle ifade edilir.
Kararsızlığın %90'ını çözen öz kontrol: çelişen kelimeleri işaretlemeye çalışın. Eğer metinde ifadeyi imkansız kılan ifadeyi parmağınızla gösterebiliyorsanız, bu FALSE'dur. Gösteremiyorsanız — çıkarım yapıyorsanız, varsayıyorsanız ya da "satır arası okuyorsanız" — bu NOT GIVEN'dır. FALSE için kanıt gerekir; NOT GIVEN ise kanıt yokluğudur.
Tuzak fabrikası
İfadeler rastgele yazılmaz, özellikle tasarlanır. Dört kalıp, çoğu FALSE ve NOT GIVEN cevabını açıklar:
| Tuzak | Nasıl çalışır | Örnek |
|---|---|---|
| Scope widening | Metin some/many/often der; ifade all/every/always der | Passage: many species declined → Statement: all species declined → FALSE |
| Extreme words | İfade only, must, never, the first, the most gibi mutlak ifadeler ekler — metnin asla taahhüt etmediği şeyler | Passage: an important cause → Statement: the only cause → FALSE (veya NOT GIVEN, eğer başka nedenlerden bahsedilmiyorsa — metnin gerçekten neyi dışladığını kontrol edin) |
| Relative vs absolute | Metin karşılaştırma yapar; ifade mutlak iddia yapar veya tersi | Passage: method A is cheaper than method B → Statement: method A is cheap → NOT GIVEN. B'den ucuz olması, mutlak anlamda ucuz olduğu anlamına gelmez |
| Cause vs correlation | Metin iki şeyin birlikte olduğunu söyler; ifade birinin diğerine neden olduğunu söyler | Passage: sales rose as the campaign ran → Statement: the campaign caused the rise in sales → NOT GIVEN |
Her ifadede miktar belirten ve mutlak ifadeleri (all, only, most, never, first) altını çizerek vurgulamaya alışın. Cevabın döndüğü nokta burasıdır ve bunlar aynı zamanda kötü tarama anahtar kelimeleridir — taramayı isimlerle ve özel adlarla yapın, değerlendirmeyi miktar belirtenlerle yapın.
Prosedür ve olasılıklar
- İfadeler, metindeki sırayı takip eder. Soru 7'yi, soru 6'nın cümlesinin altından bulun, asla en baştan değil.
- Her ifadeyi bağımsız değerlendirin. "Zaten üç TRUE yazdım" dördüncü hakkında bir kanıt değildir.
- Bir ifadenin anahtar kelimesi, iki tarama ve anahtar kelimeyi basitleştirmeye rağmen gerçekten bulunamıyorsa, muhtemelen cevap NOT GIVEN'dır — metnin hiç bahsetmediği şeylerle ilgili ifadeler, tanım gereği, bulunması zordur. Ama önce konu alanının metinde var olduğundan emin olun; konu bile yoksa, NOT GIVEN cevabını güvenle verin.
- Zaman bütçesi dersi'nden gelen 90 saniyelik devre kesiciye göre, çözülemeyen ifadeye tahmin yapılır ve bu tipte en değerli kör tahmin, bulunamayan ifadeler için NOT GIVEN, diğerlerinde TRUE'dur.
- Talimatlarda hangi kelimeler kullanılıyorsa onu yazın. Eğer soru TRUE/FALSE/NOT GIVEN diyorsa, YES yazmayın — o varyant bir sonraki derste.
Alıştırmanız
Yirmi dakika, tamamen FALSE/NOT GIVEN sınırına odaklanarak.
- Reading 2026-03 Test 1'i açın ve True/False/Not Given setini bulun. Süresiz çözün, ancak yazdığınız her FALSE için, metindeki çelişen kelimelerin altını çizin. Hiçbir şeyin altını çizemiyorsanız, cevabınızı NOT GIVEN olarak değiştirin.
- Cevaplarınızı kontrol edin. Her yanlış için, yukarıdaki tuzak tablosuna göre sınıflandırın — scope, extreme, relative/absolute veya cause/correlation — ve yanına tuzak adını yazın.
- Şimdi Reading 2026-05 Test 3'teki TFNG setiyle tekrar edin, bu kez her ifade için 90 saniye süreyle.
Bu şekilde iki oturumdan sonra, üçlü seçim aslında şuna dönüşür: bir cümleyi bul, karşılaştır, karar ver.